Z Lucyną Ostojeńską rozmawia Natalia Kamińska

Jakie znaczenie dla Rzeszowa ma Teatr im. Siemaszkowej? Najlepiej opowie o tym rzeszowianka związana z nim przez całe życie. Widujecie ją często, gdy przychodzicie do teatru. Teraz poznacie jej historię. O miłości do sztuki, historii Siemaszkowej i wartości teatru rozmawiamy z Lucyną Ostojeńską z obsługi widowni.
Jest pani z Teatrem im. Wandy Siemaszkowej związana od lat, ale nie ma pani na afiszach…
Przedstawię się nazwiskiem z lat młodzieńczych, pod którym stawiałam pierwsze kroki w tym teatrze. Nazywam się Lucyna Ostojeńska. Aktualnie noszę inne nazwisko, ale ono nie jest tu do niczego potrzebne, ponieważ wszystkie moje działania i wspomnienia teatralne wiążą się z okresem, kiedy byłam jeszcze „człowiekiem wolnym”. Wtedy Siemaszkowa była moim startem w rejony szeroko pojętej sztuki.
Jak zaczęła się ta relacja?
Byłam jeszcze w szkole podstawowej. Poszłam na przedstawienie – chyba Aleksandra Fredry – gdzie spotkałam na balkonie moją polonistkę. Była bardzo zaskoczona, że przyszłam sama, że mnie to interesuje… Może to mnie pociągnęło do głębszej relacji z teatrem? Później była Noc listopadowa – bardzo dokładnie pamiętam to przedstawienie, włącznie z tekstem chorału, ponieważ widziałam je kilkakrotnie, bo mój kolega z liceum w nim statystował. Rolę Wielkiego Księcia Konstantego grał Jerzy Kryszak. Jego dzisiejszy wizerunek zupełnie nie przypomina kogoś, kto mógłby zagrać rolę tyrana, prawda? A wtedy wcielił się w nią bardzo przekonująco. Chorał miał mocno emocjonalne zabarwienie, utkwił mi w pamięci i czasem go sobie nawet podśpiewuję.
Czyli w zasadzie jest pani związana z Siemaszkową całe życie?
Dokładnie tak. Kiedy pracowałam tutaj na etacie suflerki przez sześć sezonów, było sporo sztuk, które wymagały sprawności fizycznej. Uchodziłam za jedną z niewielu osób, które tę sprawność posiadały, ponieważ zajmowałam się tańcem (zresztą do dzisiaj to robię). Byłam więc angażowana do ról zbiorowych i różnego rodzaju statystowania przez pana Jacka Tomasika, który kilkakrotnie robił u nas choreografię. Dostawaliśmy kostiumy przynależne do danej inscenizacji. To były naprawdę piękne czasy i być może to one sprawiły, że ostatecznie wróciłam do zawodu instruktora tańca. Jednak sztuki, w których taniec był mocno widoczny, nie zdarzały się na tyle często, by dawało mi to pełną satysfakcję artystyczną – i dlatego odeszłam z teatru.
Ale nie na zawsze…
Mój późniejszy powrót wiązał się z osobą mojego pierwszego dyrektora, pana Wojciecha Zeidlera. To człowiek, który miał chyba największy wpływ na moje postrzeganie tego miejsca. Kiedy już odeszłam, a on tu czasami reżyserował, zdarzało nam się kontaktować. W ostatnim okresie jego życia odwiedziłam go i rozmawialiśmy o tym, że gdyby pan dyrektor znów tu kierował, to i ja bym wróciła. Przyjął to jako miły komplement, było w tym trochę zdziwienia, ale we mnie zrodziło się wewnętrzne zobowiązanie. I rzeczywiście, będąc już na emeryturze, wróciłam do pracy w teatrze. Pan dyrektor niestety wrócić już nie mógł, ale duchowo czułam się zobowiązana do wypełnienia tej deklaracji – stąd znów tu jestem.
Miała pani na pewno okazję być na nie jednej, nie dwóch, a nawet nie siedmiu edycjach Rzeszowskich Spotkań Teatralnych. Jak ten festiwal zmieniał się na przestrzeni lat?
W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych Spotkania Teatralne miały trochę inną formułę. Przyjeżdżały tutaj osoby zaliczane do czołówki polskiego aktorstwa, wielcy reżyserzy i twórcy. To było święto, możliwość zetknięcia się na żywo z ludźmi, których oglądało się w telewizji czy w kinie. To było ogromne przeżycie. Mogłam z nimi porozmawiać nawet w sposób bezpośredni, ponieważ ówczesny bufet prowadziła pani, która potrzebowała pomocy w formie wolontariatu. W zamian za mycie sztućców i szklanek miałam możliwość wejścia na niejedną próbę! Spotkania wyglądały wtedy tak, że jednego dnia grano dwa przedstawienia, a kolejnego jedno (bądź odwrotnie). Każde przedstawienie wystawiano w ramach festiwalu trzykrotnie. Ja byłam na każdym z nich po trzy razy, a do tego jeszcze na kilku próbach.
Czy jakiś spektakl szczególnie utkwił pani w pamięci?
Ogromne wrażenie, które do dzisiaj we mnie rezonuje, wywarło przedstawienie w reżyserii pana Wojciecha Zeidlera, z którym przyjechał zespół z Opola. Jacek Dzisiewicz grał tam rolę Kaliguli w sztuce Karola Huberta Rostworowskiego. Został on pokazany nie jako tyran, ale jako człowiek pogubiony, któremu należało współczuć. Ta przewrotność sprawiła, że do dzisiaj zawsze doszukuję się w bohaterach czegoś innego, niż jest nam z góry narzucone w literaturze. Zawsze myślę o tym, co w danym człowieku tak naprawdę mieszkało. Miałam wtedy niesamowitą frajdę, bo pan dyrektor posadził mnie na służbowej kanapie i oglądaliśmy to razem. Takich sztuk było więcej: wspomniana Noc listopadowa, Kaligula czy niedawno realizowany u nas Hiob. Takie doświadczenia powodują, że po prostu czuję się tu u siebie.
U siebie, czyli jak w domu?
Kiedyś powiedziałam, że teatr jest domem – domem dla duszy. Ile czasu by się tu nie spędziło, bez tej duchowej głębi to miejsce byłoby puste. Tego tutaj szukam, to znajduję i mam satysfakcję, że mogę tu być. Zresztą, teatr kręciłby się doskonale i beze mnie, ale mnie samej zależało, żeby tu być, obojętnie w jakiej formie móc się udzielać. Do dzisiaj mam zachowane całe foldery i karnety! Wtedy kupowało się karnet na cały festiwal, a ja lubiłam się nim wachlować, żeby wszyscy widzieli, że jestem w teatrze prywatnie. Sporo tych wspaniałych widowisk się przez lata przewinęło. Dzisiaj festiwal ma nieco inną formułę, ale ja też patrzę na niego z drugiej strony. Wtedy obserwowałam teatr z pozycji osoby będącej w zespole artystycznym. Kiedy pan dyrektor Zeidler mnie zatrudniał, powiedział, że teatr będzie dla mnie doskonałą szkołą życia. Jako dwudziestolatka byłam trochę naiwna i wierzyłam, że ci wielcy ludzie są tacy, jak ich bohaterowie sceniczni. Z czasem zrozumiałam, że ludzie są po prostu ludźmi. Dzisiaj, patrząc z perspektywy pracownika obsługi, jestem na pierwszej linii kontaktu z widzem. Przyglądam się gościom, którzy tu przychodzą, słucham komentarzy, że to „świątynia sztuki”, że panuje tu kultura i wysoki poziom intelektualny. Oczywiście to prawda, ale mój stosunek do tego bywa już nieco bardziej surowy.
Wchodzi pani w tę publiczność i w jej gusta niejako z pierwszej linii frontu. Jaka jest publiczność Siemaszkowej i rzeszowska w ogóle? Co lubi, czego nie lubi, na co jest otwarta, co odrzuca?
Nie jest prosto odpowiedzieć na to pytanie, ponieważ ten kontakt z widzami nie zawsze jest częsty i powtarzalny. Przychodzi wąska grupa osób, o których od razu wiem, że są wiernymi fanami teatru. Natomiast na same Spotkania Teatralne część gości przychodzi po prostu dlatego, że jest to duże wydarzenie w mieście. Jestem trochę zaskoczona dzisiejszym podejściem, bo w dawnych czasach publiczność przychodziła do teatru jak na święto. Było to widać w strojach – panie zakładały wieczorowe suknie, zwłaszcza w okresie karnawałowym. Ubiór mocno różnił się od tego codziennego, ulicznego wydania. Dzisiaj codzienny strój jest w teatrze powszechny. Czasem można to wybaczyć, ale bywa to też odrobinę nieeleganckie. Widać po prostu, że niektórzy „wstąpili przy okazji”. Na festiwal widownia raczej wciąż przychodzi elegancko ubrana, bo każdy się na ten wieczór przygotowuje. A czego szukają? Na pewno komedie cieszą się o wiele większą popularnością niż sztuki trudne, w których trzeba podjąć wysiłek, by brnąć przez temat razem z postaciami. Może ta lżejsza rozrywka jest nam po prostu bardziej potrzebna, bo wokół nas jest dzisiaj mnóstwo spraw szarych i trudnych.
Czego by pani najbardziej chciała dla Siemaszkowej w przyszłości?
Jest teraz taki trend wdrażania młodych ludzi do teatru. Bardzo bym chciała, żeby młodzież zakorzeniona w multimediach i internecie miała częstszy kontakt z żywym spektaklem. Mam trzydziestoletniego syna i mocno nad nim pracuję, żeby tu bywał. Przychodzi, ale zawsze muszę go do tego nieco przekonywać, bo on uważa, że przecież o danej sztuce „może sobie poczytać”. Ja tłumaczę: to nie jest tożsame, nawet jeżeli znasz już lekturę! I muszę przyznać, że za każdym razem, gdy ostatecznie przychodzi, mówi potem: „dziękuję, że mnie namówiłaś”. Obserwując jego rozwój jako widza uważam, że młodzieży potrzebna jest taka personalna zachęta. Trzeba po prostu dobrze trafić w ich gust. Kiedy po pierwszym odbiorze spektaklu słyszę jego trafiony komentarz, do którego nie muszę już nic dodawać, ogromnie mnie to cieszy.
Super, czyli warto chodzić do teatru.
Warto, naprawdę warto.


0 komentarzy